NiWeTo: Luchtig, gelaagd en een lust voor het oog

Wie : Theatergroep Niweto
Wat : La Vie en Rosé door Kees Hagens
Waar : Schouwburg Amphion Doetinchem
Wanneer : 28 oktober 2023
Regie : Koos Dam
Nog te zien op : 3, 4 en 5 november in het Koningin Beatrixcentrum in Wehl

Schouwburg Amphion puilde zaterdagavond uit met Achterhoeks Theater. In de grote zaal speelde het vermaarde MPG uit Gaanderen voor een uitverkochte zaal hun musical Shrek, nadat ze ‘s middags daar ook al een voorstelling hadden gegeven. Alle reden dus om die musical te gaan bekijken, maar ik had toch gekozen voor de kleine zaal waar de al even vermaarde theatergroep NiWeTo de première speelde van hun eigen theaterproductie La Vie en Rosé.

Er is iets met de naam van die club, waardoor ik er te weinig naar toe ga. Zo’n jaren-50 afkorting (Nieuw Wehls Toneel) straalt iets amateuristisch uit. Het doet me denken aan bedrijfsnamen als Rotra (Roelofsen Transport), ULaMo (Ulftse Lak- en Moffelbedrijf) en DoBreFa (Doesburgse Bretel Fabriek). Van zo’n naam zakt mijn broek af. Hij straalt niet de kwaliteit uit waar NiWeTo nu al meer dan 60 jaar voor staat. Op zijn website schrijft de groep -helemaal terecht- dat NiWeTo een toonaangevende theatergroep is, en ik weet dat ook, maar die naam hè, die leidt daar zo van af.

Misschien daarom dat ik me niet heel erg ingelezen had in de voorstelling. De titel was intrigrerend en de aankondigingen op de socials straalden trots uit, dus ik had er vertrouwen in. Ik vertrouwde trouwens ook op de aanwezigheid van een programmaboekje waarin de totstandkoming van het stuk en de rolverdeling staan beschreven. Heel handig om voor en tijdens de voorstelling nog wat na te slaan, bijvoorbeeld om op te zoeken wat de naam is van die vrouw die daar zo prachtig staat te acteren. Helaas, die informatie bleek on-line te staan. Praktisch, zeker, maar niet in de zaal waar het licht van je telefoon iedereen hindert.

Echter, geheel verstoken te zijn van alle voorinformatie bleek ook zijn voordelen te hebben. Ik viel van de ene aangename verrassing in de andere.

Het begon al met een strak toneelbeeld van twee afhangende groene panelen uitlopend in tapijten van eenzelfde groene kleur. Daarachter een wit gaasdoek, dat later in de voorstelling heel effectief als schimmendoek zou worden gebruikt. Twee eenvoudige gele, houten bankjes voor de panelen completeerden het beeld. Ik houd van dat minimalisme. Het gaat om de spelers. 
Het stuk startte met een tableau de la troupe waar alle personages in een vrolijke optocht -zwaaiend naar het publiek- voorbij trok. Daarna kon het echte spel beginnen. In een flink aantal korte scènes kreeg het publiek zicht op de verschillende families die door afkomst en relaties met elkaar verbonden waren. Centraal in die opstelling staat Azuera, die in Frankrijk een “Bed & Camping” heeft opgezet en haar (ex-)familieleden heeft uitgenodigd voor het openingsfeest. Hoewel iedereen in eerste instantie afzegt komt uiteindelijk de hele familie toch opdagen. Maar dan voel je al wel als kijker dat er meer aan de hand is dan je in eerste instantie te horen krijgt.

De volgende verrassing voor mij was dat de schrijver van het stuk (Kees Hagens) gewoon een lid is van NiWeTo en dat dit niet zijn eerste stuk is. Hij schrijft graag en regelmatig. Ik was onder de voorstelling geïnteresseerd geraakt in de auteur omdat ik zijn stijl van schijven niet meteen thuis kon brengen. Het was zo anders dan de gewone blijspelen. Het verhaal was veel minder uitleggerig en voorspelbaar dan ik bij het amateurtheater gewend ben. Qua thematiek en actualiteit was het fris en herkenbaar. Ook de leeftijden van de personages lagen verder uit elkaar dan gewoonlijk en NiWeTo kon dat verschil met haar spelersmateriaal geloofwaardig invullen. Een blik op mijn telefoon maakte duidelijk dat NiWeTo beschikt over een huisschrijver die zich bewezen heeft. Wat een luxe!

Hagens heeft het stuk in twee bedrijven uiteen laten vallen. Voor de pauze krijgt het publiek alle personages voorgeschoteld maar die roepen meer vragen op dan ze beantwoorden. Naar mijn idee iets te veel vragen en iets te weinig verwijzingen naar waar het allemaal naar toe zou kunnen gaan. Je hebt die verwijzingen nodig om verbinding te houden met het verhaal. Dat lukt niet helemaal. Maar omdat alle personages zo vaardig, energiek en vol overtuiging gespeeld worden, wil je ze ook niet in de steek laten en keer je na de pauze gewoon terug naar de zaal. En dan breekt het stuk gelukkig ook meteen helemaal open.

Heel symbolisch is het dat het perspectief helemaal was omgedraaid en het publiek ineens aan de andere kant van de gebeurtenissen zat. Die omdraaiing vindt ook plaats in het zicht dat we op alle personages krijgen. Dat begint met een meer dan hilarische scène waarin een Jomanda-achtige dame -uitgenodigd door Azuera- een sessie houdt met de gasten van het openingsfeest. Geflankeerd door Henk, een Wim de Bie-achtige volger (“On-ge-looooofe-lijk!”) verkoopt ze praatjes en drankjes en lijkt het allemaal uit te draaien op één groot bedrog. Maar de drankjes blijken een enorme uitwerking te hebben op de hoofdpersonen die ze drinken. Op deze luchtige manier weet Kees Hagens de diepere lagen van die personages aan het publiek te slijten. Plotseling vallen alle stukjes van de puzzel die hij ons voor de pauze voorschotelde, in elkaar en de glimlach die volgde op de schaterlach na de Jomanda-scène, verdween de hele avond niet meer van mijn gezicht.

Regisseur Koos Dam is nogal een regisseur met een staat van dienst waar je u tegen zegt. Al meer dan 50 jaar schrijft en regisseert hij voor het professionele theater alsook voor amateurtheater en gezien het spelplezier van de spelers, de prachtige vormgeving en het ritme van deze voorstelling moet het een feest zijn om onder zijn leiding te werken. Je hebt het als regisseur in het amateurtheater niet voor het zeggen: je kunt niet kiezen met wie je gaat werken, je moet werken met het “materiaal” dat voor je staat. Koos Dam kan dat. Zo bleek afgelopen zaterdag. Hij houdt slim het midden tussen drama en blijspel en zorgt dat elke speler kan excelleren op het niveau waar hij of zij staat. Zo maakt NiWeTo waar wat ze belooft.