In 'Janus' begint The Passion zowaar op echt Theater te lijken

Wie: Stichting Passie voor cultuur
Wat: 'Janus' van Hans Hinkamp
Waar: Schouwburg De Storm Winterswijk
Wanneer: 31 maart 2026
Regie: Aad Witteveen

Het stuk stond al lang tevoren aangekondigd en van alle kanten was op allerlei manieren al aandacht besteed aan de komst van 'Janus'. Ik zou bijna zeggen: zijn komst stond al in de geschriften. Maar, zoals het hoort, wat Janus nou precies was, bleef in nevelen gehuld. De beelden riepen een dorpstoneel-achtige sfeer op, met stal en kroeg en boerenzoon. Maar dan die muziek van de Beatles? Wat moesten we daarmee? 

De Cast
Als een kat op jacht naar vette muizen was regisseur Aad Witteveen al maandenlang in de weer geweest om zijn cast bij elkaar te schrapen en het toneel bleek dan ook bewoond door een uitreksel van het Achterhoekse amateurtheater. En Aads kleindochter Celina natuurlijk, die zich als jongste op het podium kranig weerde. 

Taal
De hele tekst werd in het Achterhoeks dialect gesproken wat de sfeer van landelijke authenticiteit nog eens versterkte. Niet alle spelers waren native speakers maar ze presteerden het toch om dat dialect redelijk geloofwaardig voor het voetlicht te brengen. Ik houd daarvan. Zo neem je je eigen taal serieus. Ook de liederen van de Beatles die live ten gehore werden gebracht door het combo o.l.v. Stef Woestenenk waren omgezet naar het Nedersaksisch en dat was heel goed gedaan door schrijver Hans Hinkamp, die niet direct een toneelschrijver is, maar zeer wel in staat bleek om de oorspronkelijke Engelse teksten naar invoelbaar Achterhoeks te vertalen.

Het Verhaal
Wat gebeurt er als een dorp moet kiezen tussen schreeuwen en luisteren? Oh, dat is een mooie vraag, we zijn benieuwd, want er zat nogal wat actualiteit in de probleemstelling: moeten er windmolens gebouwd worden in het buitengebied? De dorpsraad, onder voorzitterschap van Peter Du Bois, is groot voorstander. Het dorp is over het algemeen tegen. En dan zie je de stand van zaken in ons land op microformaat uitgewerkt. De voorzitter lijkt een aardige man met zijn warme stem, maar ontpopt zich als een nietsontziende machtsdenker die letterlijk over lijken gaat om zijn plannen te realiseren. Het conflict levert natuurlijk heibel in het dorp op en we maken ons op voor een toneelstuk dat deze actuele problematiek nou eens vol in de spotlight gaat zetten.
Maar dan neemt het verhaal een wending. Midden in een kroegscène die de potentie had om uit te monden in een oud-Achterhoekse knokpartij staat Janus op. En begint te praten - te preken zou ik bijna zeggen. Vanaf dat moment verlaat het verhaal de ingezette problematiek en zwenkt langzaam maar onmiskenbaar naar een allegorie over leven, lijden en sterven van Jezus Christus. We gaan het probleem van de windmolens en het gebakkelei in het dorp niet zelf oplossen, nee, we hebben een Heiland nodig. En volgelingen en Petrus en Johannes en Maria Magdalena en de hele rimbam die we kennen uit het Passieverhaal. Dat is even slikken, maar eenmaal geaccepteerd worden we geboeid door de manier waarop dat gedaan wordt.

De vorm
Eenmaal het beeld van het lijdensverhaal van Christus ontdekt, kon ik niet anders meer zien dan dat we met een kruisweg bezig waren. Elke scène heeft tekst en een mooi, maar statisch beeld. Zoals vroeger in de kerk. Terwijl we in dit stuk van van de ene statie naar de andere lopen, speelt en zingt het combo een lied van de Beatles. En dat werkt eigenlijk heel erg goed. De herkenning van de melodie wordt gevolgd door de verrassing  van de Achterhoekse tekst, die ook nog eens verrassend goed past bij het moment. In die zin werkt de muziek verdiepend naar het verhaal. Tegelijkertijd zijn de beelden die op het toneel geschapen worden, mooi om naar te kijken. De cast speelt over het algemeen ingetogen en de spelers vormen steeds een soort van beeldengroep. Schilderijen haast. Staties dus. 
Witteveen heeft zijn mensen goed gecast en zet ze neer in mooie plaatjes. Het lukt de groep en het combo uiteindelijk om bij het publiek kippenvel te veroorzaken en samenzang met de zaal. Een prestatie. 

Resultaat

Ik zei het al, Hans Hinkamp is geen toneelschrijver en dat zien we elk jaar rondom deze tijd. Hij is een dominee of pastoor of zoiets en wil al te graag preken. Zo ook in deze voorstelling en dat is jammer, want samenleven moeten we toch echt zelf doen aangezien die Heiland echt niet gaat komen of het is zo'n televisiepredikant die het voor het geld doet. Enge mannetjes zijn dat. Geen Heilanden. Liever ware het mij geweest dat we werkelijk een idee hadden gekregen over hoe we de problemen op kleine schaal -in ons dorp- op zouden kunnen lossen. 

Maar...

Elk jaar wordt het beter en dat is niet in het minst te danken aan de samenwerking met Aad Witteveen. Ja, we zagen een Passion. Maar eentje die veel meer aanspreekt dan het jaarlijkse geschmier op de TV. Hier komt de Passion heel dicht bij goed te verteren theater. Hier worden we wel geraakt in ons wezen. En welke predikant zou daar niet voor tekenen?