Hands up Asshole! - Diagnose Niweto

Wie: Toneelvereniging "Niweto" uit Wehl
Wat: "Hands Up, Asshole" door Pieter van Dijk
Waar: Koningin Beatrixcentrum Wehl
Wanneer: Zondag 9 november 2025
Nog te zien: Zaterdag 15 november in Amphion Doetinchem
Regie: Pieter van Dijk

Je moet maar durven
De poster en de berichten in de krant maakten er al gewag van: Niweto ging het dit jaar (weer) helemaal anders doen. De doen ze wel vaker en dus wordt die belofte elk jaar moeilijker waar te maken. Maar niets is zo rijk als het theater en met deze groep kun je alle kanten op. Dat moet voortkomen uit de keuze van Niweto om elk jaar weer met een andere regisseur te werken. Zo houd je je spelers flexibel en voorbereid op weer een andere aanpak. En ik kan wel zeggen, dat experiment is ook dit jaar weer goed gelukt hoor!

Een western
zou het worden en dan doemen er meteen beelden in je op. Beelden die je in het amateurtheater zelden tegenkomt. Dus ook de toeschouwer wist eigenlijk niet wat hem te wachten stond. Open en vol nieuwsgierigheid ging ik dus naar Wehl.
Natuurlijk verwachtte ik een saloon en paarden en geweren en zo. En die kreeg ik ook! Maar dan zonder saloon, paarden en geweren.
Alle atributen bleven achterwege en werden mimisch aangegeven. Of, in het geval van kastjes, lades, ramen en deuren: met zelfgemaakte geluiden. Niet op band, nee gewoon "pieep" roepen als je door een deur gaat. Of "woesh" of "bam" of "klap". Dat laatste zei je ook als je iemand een klap gaf. Dat was best hilarisch.

Nauwkeurigheid troef
Dat lijkt, zoals ik het nu schrijf, een beetje flauw allemaal. En wellicht is dat ook zo, ware het niet dat het feilloos en consequent door de spelers werd uitgevoerd en twee uur lang werd volgehouden! Elke deur, lade, of handeling zijn eigen geluid. Je moet me maar op mijn woord geloven, dat was erg grappig. Schrijver/regisseur Pieter van Dijk was in dit stuk helemaal losgegaan en paste zo'n beetje alle theatrale trucs toe die hij nog kende uit de tijd dat hij zelf speelde in voorstellingen als "Titanic" en "James Bond reloaded" in zijn toneelgroep Smeedwerk. Onder andere met de muziek. Want over nauwkeurig gesproken, rechtsachterin zaten, bijna onzichtbaar, Fred Hissink en Frans van Steenveld die met hun banjo, gitaar en mondharmonica het hele stuk van de nodige sfeermuziek voorzagen. En dan niet alleen melodieuse westernmuziek voor een saloonsfeer, maar ook exact bepaalde momenten, woorden vaak, waarop een gitaarslag of een mondharminica net dat woord of moment even een  extra accent meegaven. Razend knap, want schijnbaar uit het hoofd, en uiterst effectief!

Een Western over het Oosten
Maar ook met werkelijkheden. In dit stuk speelde van Dijk steeds met allerlei dimensies die door elkaar heen liepen. Allereerst het verhaal dat zich als een echte western ontrolde, maar overduidelijk over Wehl en Nederland bleek te gaan. En dat verteller Donald Jones (Susanne Keurntjes) een new-kid-in-town was die niet geaccepteerd werd door rechter Margy Faber (Monique Eugelink), kwam ons ook al enigszins bekend voor. Maar dat soort onderliggende lagen mag je verwachten van toneel van enige kwaliteit. Pieter van Dijk voert dat verder door. De vierde muur werd te pas en te onpas doorbroken, de spelers zaten aan de zijkant klaar om hun spel te spelen en wisselden daar ook van personage als dat moest, veel werd overgelaten aan het voorstellingsvermogen van het publiek (zelf de trein die niet kwam), een personage dat samen met een andere personage wil wachten op een derde personage maar dan te horen krijgt.: "Dat kan niet want jij speelt ook die derde personage!", beeldvertragingen, belichting, snorren die geen snorren waren, het meisje dat met de verteller mee wil omdat ze weg wil uit het stadje, noem maar op...
Dat soort dingen die steeds duidelijk maakten dat we (slechts) naar een toneelstuk zaten te kijken. Het maakte het stuk licht en luchtig terwijl we tegelijkertijd hard ingepeperd kregen welke waarden we in onze samenleveing -hier, nu, Nederland-  te grabbel gooien door onze onderbuikgevoelens de boventoon te laten voeren.
Gebruikte van Dijk de Western om ook iets over Amerika te zeggen? Daar heb ik  hem niet echt op kunnen betrappen maar de keuze voor dit genre dat bij uitstek altijd een podium is geweest voor het witte superioriteitsgevoel lijkt me geen toeval. Maar ik kan me vergissen. 

En dan de spelers
Zoals ik al zei: nauwkeurig en consequent! Maar ook strak in het typetje dat ze speelden. Zoveel variatie en kleur heb ik zelden op een amateurpodium gezien. Zonder uitzondering waren ze een lust voor het oog en vormden een goed op elkaar ingespeeld team waar je  als publiek steeds meer van ging houden en een geweldige bewondering voor ging ontwikkelen. Want wat een vakmanschap spreidde deze groep tentoon. Oké, de gekozen verhaalstructuur en de auditieve grappen en grollen gaven het stuk wel een enigszins trage start maar toen het eenmaal op gang kwam was er geen houden meer aan. Geen van de spelers eiste een grotere aandacht op dan een andere, ze waren allemaal van onschatbare waarde. En dat was ook heerlijk om naar te kijken.

Volgende week in AMPHION
En ook daarin neemt Niweto een andere weg dan andere clubs. Drie keer thuis spelen en een keer in een echt theater "omdat het daar zo fijn spelen is." Dat kost wat maar dan heb je ook wat. Het (eenvoudige en tegelijkertijd prachige en heerlijk geurende) decor mee op de platte wagen en op naar Doetinchem. Een must-see voor alle amateurspelers en -regisseurs. Zo doe je nog eens ideeën op!