Rantsoen van Vers Toneel is een toonbeeld van jeugdtheater

Wie: Vers Toneel 's-Heerenberg
Wat: Rantsoen
Waar: Theater Het Barghse Huus
Wanneer: 22 en 23 november 2025
Regie: Jop & Caroline Geven

Het valt niet mee om theater te maken met jongeren. Niet dat de jongeren dat niet zouden willen, maar jongeren stellen wel eisen. Eisen aan het stuk dat gespeeld gaat worden, eisen aan de rol die ze daarin gaan spelen, eisen aan het niveau van de begeleiding, eisen aan de vormgeving en eisen aan de sfeer van de groep. Om aan die eisen tegemoet te komen is een professionele benadering nodig. Niet per se een professioneel betaalde begeleiding is nodig, maar wel mensen die de uitdaging professioneel tegemoet treden. Je kunt wel denken dat je kinderen en jongeren alles voor kunt schotelen, maar dan gaat het uiteindelijk te gronde. Er zijn daarom in onze omgeving niet veel groepen te vinden die zo'n aanbod aan de jeugd kunnen doen. Ik ken er drie: Op Sinderen zit 't Kinderspöl, in Wehl zit Toneel in Wehl en in 's-Heerenberg zit sinds jaar en dag Vers Toneel. 

Uit eigen inbreng
Schrijfster Caroline Geven maakt daar elk jaar een stuk met de jongeren samen. Zij geeft improvisatie-opdrachten die dan weer materiaal opleveren voor het stuk dat ze aan het schrijven is. De spelers weten daarom van meet af aan waar het stuk over gaat. Het zit al in ze nog voor ze nog maar een regel tekst uit hun hoofd hoeven te leren. Dat is helpend. Temeer daar de stukken niet van het niveau Benny Vreden musical zijn. Integendeel. 

Rantsoen
Afgelopen weekend kreeg het publiek twee keer de voorstelling Rantsoen voorgeschoteld. Een voorstelling -dat was snel duidelijk- waar de groep veel van hun dromen en angsten in verwerkt hadden. Want je zult maar jong zijn in 2025. Opgroeien in een wereld die aan het instorten is, levert een duister toekomstgevoel op. Niets wat er is is nog te vertrouwen: Het milieu, de politiek, de energie, het nieuws, alles is niet meer wat het geweest is, en niemand kan zeggen waar het naartoe groeit.

Centraal gegeven in het stuk is, dat energie op de bon gaat. Dat klinkt logisch uit de mond van de net gekozen nieuw leider Magnus Rem (Oliver Heemskerk).

De jongeren van Vers Toneel hebben goed om zich heen gekeken. Ze laten zien hoe zulke besluiten door de exponent van de meerderheid worden genomen maar door een minderheid moeten worden meegetorst. Hoe voor hen het leven onleefbaar wordt. Hoe verzet ontstaat. Hoe de leiders daarop reageren met maatregelen die de vrijheid inperken. De functie van de pers wordt aangekaart, hoe cynisme nergens toe leidt, dat actie noodzakelijk wordt en -gelukkig- dat hoop op zijn plaats is.

Duiding
Zitten we hier naar jeugdtoneel te kijken? Of naar de nieuwe voorstelling van De Verleiders? Nee, dat is ook meteen duidelijk, we zitten naar jeugdtoneel te kijken. Eerlijk en gedreven! Artistiek is er best iets over te zeggen. Maar waarom zou je? Wat regisseur Jop Geven met zijn jeugd bereikt en teweeg brengt heeft minder met artisticiteit te maken dan met gezond opgroeien. Daarmee wil ik niet zegen dat de voorstelling er krakkemikkig of amateuristisch uit zag. Integendeel. Jop Geven denkt aan elk detail. Dat is te zien. Ook door het fijne licht van Cees Hendricksen van Genery Showtechniek. Dat maakt het stuk dan ook meer dan de moeite van het bekijken waard. Maar groepen jeugd van 9 tot 26 jaar bestaan nou eenmaal niet uit volleerde acteurs en omdat alle leden van de groep een waardig aandeel in het stuk krijgen (geen niet-spelende leden hier) kan het niet anders dan dat de schijfster af en toe consessie moet doen aan dat aantal. Het stuk kan best kernachtiger, maar niet met 15 spelers die allemaal een functie en tekst en moeten hebben. 

Spelen of het echt is
Dat maakt het echter niet minder leuk om naar te kijken. Want juist omdat iedere speler de tijd krijgt, kan zhij ook laten zien wat zhij in zaar mars heeft. En daardoor zie je wat ze aan het doen zijn. Energiek, welgemeend en verbonden aan elkaar en de teksten. Nogmaals. Het is geen kattepis wat ze je voorschotelen. Je krijgt als geluksvolgel uit 1957, die in een gouden eeuw heeft mogen leven, zo te doen met de jeugd van nu. Wat een klus krijgen zij te klaren. En tegelijkertijd geeft juist de voelbare levenskracht die ze tonen ons ook weer moed en vertrouwen in dat het op een bepaalde manier ook wel weer goed zal komen. Maar anders goed. In termen van vriendschap, vertrouwen en schuilen bij elkaar. In het echte leven valt dat nog maar te bezien, maar op het toneel komt het heel overtuigend over. En dat doet goed. 

Van levensbelang
Ik heb het al vaker gezegd: groepen als Vers Toneel, met een gedreven en toegewijde leiding, zijn goud waard voor een heel gebied. Zulke groepen zouden geld moeten krijgen uit de talloze zorgpotjes in plaats van bij hun publiek te moeten bedelen om een paar centen! Want overal is jeugd te vinden die met hun talenten en ideeën ergens naar toe moeten. Omdat ze anders vast dreigen te lopen.

Met hun werkwijze en vakmanschap bieden Jop en Caroline Geven aan jongeren van heinde en verre een unieke plek waar een positieve energie heerst en waar jonge mensen leren over het leven na te denken, hun gedachten vorm te geven en zichzelf te uiten. Een feest om naar te kijken en van levensbelang om onderdeel van uit te maken. Een dikke felicitatie voor alle spelers is ook op zijn plaats. Want, sjonge, wat een klus moet dit stuk geweest zijn.