Ciske de Rat is geen kinderachtige musical bij MPG

Wie: Musical Producties GaanderenWat: "Ciske de Rat" van André Breedland en Henny Vrienten
Waar: Schouwburg Amphion
Wanneer: 21 maart 2026 ('s middags)
Regie: Samantha Janssen
Choreografie: Femke Nieuwenhuis
Muzikale leiding: Bas Koolenbrander


Het duurt niet lang voordat "Krijg toch allemaal de k(o)lere" klinkt in schouwburg Amphion. Maar dan niet als lied, maar meer als gebbetje naar het publiek waarvan de mensen van MPG wel weten waarop het zit te wachten. En als het overbekende lied dan eenmaal klinkt uit de mond van hoofdrolspeler Joël Boek dan is er een saoort opluchting. "Ja, zo moet het klinken" En dan moet het verhaal nog beginnen. 

De Boeken

De musical leunt natuurlijk zwaar op de drie boeken die Piet de bakker in en na de oorlog schreef en die tussen 1941 en 1946 verschenen. Bakker schreef ze niet als kinderboeken -je zou het bijna vergeten- maar als romans voor volwassenen. Daarin probeerde hij een lans te breken voor de jeugd in de grote steden die het niet makkelijk had. Armoede, verwaarlozing, galg en rad, je kent het wel. De knoet was al te vaak het enige antwoord dat de overheid had op deze groepen kinderen en jongeren. En daar kwam Piet Bakker met het alternatief: "Meester Bruis". Een warme en inlevende onderwijzer die snapte dat liefde en aandacht betere middelen waren om deze jeugd te banaderen. In boek 1 loopt het desondanks niet goed af met Ciske en Bakker heeft nog twee boeken nodig om uiteindelijk Meester Bruis zijn gelijk te laten halen. Als in boek 3 de volwassen Ciske in de oorlog strijdend voor ons vaderland, sneuvelt, ziet iedereen dat Ciske uiteindelijk toch wel deugde! Een gevalletje van "Zie je wel, toch een held"

De Musical

Het verhaal van de musical vlecht deze twee werelden prachtig door elkaar. Zover zelfs dat aan het eind de jonge Ciske met de stervende, volwassen Cis kan praten. Dat is fijn. Zo kunnen we zijn dood wel accepteren. De boeken veroorzaakten grote aandacht voor het lot van de jonge stedelingen, de musical zal dat helaas niet teweeg brengen. Daarvoor is het allemaal wat te veel geromantiseerd, alsof het niet meer over echte mensen gaat. Alsof het een kinderboek betreft. Alsof onze jeugd niet evenzeer lijdt aan verwaarlozing en hun heil zoekt in dingen die hen van het rechte pad afbrengen. Daarvoor moeten er eerst een soort van schrijvers opstaan die dat leed onder de aandacht van de mensen weten te brengen. Tot aan die tijd doen we het met Ciske. 

Winst

We moeten een petje afnemen en een diepe buiging maken voor MPG dat ze zulke grote producties op touw durven zetten. Financieel een enorme uitdaging -echt risico!- maar met een winst die niet financieel is, doch levenslang rendement oplevert voor de deelnemers. Want je zult maar mee mogen doen met zo'n superproductie! Iedereen met het C-gen wil wel een rol spelen, een solo zingen of een dans doen in zo'n prachtige producties met decors en kleding om je vingers bij af te likken. Ze willen er blijkbaar ook een eind voor reizen, want een aantal van de hoofdrolspelers kende ik uit het Steengroevetheater in Winterswijk. De jonge Ciske schijnt ook niet van hier te komen maar met deze voorstelling voort te bouwen aan zijn nu al imponerende carrière. Boze tongen in het publiek beweerden dat hij ingehuurd zou zijn. "Nou en?" denk ik dan. Ik ben blij dat ik in Doetinchem zo'n talent al zo jong heb mogen zien optreden. 
En hij was echt niet de enige waar ik deze middag genoegen aan beleefde. Mensen als Koen Tolkamp, Levi Beumer, Karina Veerbeek, Gerald Borkent-Dekker en niet in het minst Suzanne van de Wiel gaven heerlijk energiek vorm aan de personages Cis de Man, Meester Bruis, Tante Jans, en Pa en Ma Vrijmoeth. Maar daarmee zeg ik te weinig over die tientallen kleinere rollen van de kinderen en volwassenen en in het ensemble die steeds zorgden voor bijna filmische scènes en dansen in het ingenieuze en steeds wisselende decor. "Never a dull moment" zou ik zeggen. 

Lang

Ware het niet dat mijn knieën het niet meer redden om anderhalf uur achtereen, strak tegen elkaar voor mijn stoel te blijven staan. Die beginen te zeuren en te zagen en mij zodanig te pijnigen dat ik het niet meer uithoud. En niet alleen wat mijn knieën betreft, maar ook wat mijn aandacht betreft had er best een keer flink met de snoeischaar door de talloze liederen mogen worden gegaan. Zeker voor de pauze, want inhoudelijk doen ze er allemaal niet (meer) zo toe. Daarin blijkt ook wel dat niet alleen ik, maar ook deze musical op leeftijd komt. Ondanks de over het algemeen goede zang, de prachtige muziek van het orkest o.l.v.  Bas Koolenbrander,  en de oogverstuikend mooie beelden die regisseuze Samantha Jansen en choreografe Femke Nieuwenhuis ons voortoverden, de voortgang van het verhaal stelt ook zijn eisen. En die zijn anders dan pak-hem-beet 20 jaar geleden. Maar het zal wel verboden zijn door de uitgever van de musical. 

Hoe dan ook
Genoeg gezeverd, ik heb me vergaapt en vermaakt en ben MPG dankbaar voor de risico's die ze durft te lopen met zulke producties. Ook heerlijk dat jullie de kinderen en tieners hierin een belangrijke plek hebt gegeven! Een waardevolle plek!