Almende College - Jongeren onderzoeken hun eigen wereld

Wie: Leerlingentoneel Almende College
Wat: De pot op!
Waar: Almende college Silvolde
Wanneer: 10 en 11 april 2025
Regie: Ingeborg van Dijk & Olaf Voorst
Muzikale leiding: Arn Kortooms

Het is altijd -altijd!- interessant om naar theater te gaan kijken dat met of door jongeren is gemaakt. De inzet is altijd oprecht, de spelers zijn kwetsbaar maar krachtig en de thematiek doet er altijd toe. Vaak wordt dat jongerentheater door de middelbare scholen geïnitieerd en daar wordt het alleen maar mooier van. Want dan worden zulke groepen jongeren begeleid door vakdocenten, al dan niet speciaal voor de gelegenheid ingehuurd. 
In het geval van het Almende College zijn het vakdocenten in dienst van de school. Docenten met nogal een staat van dienst. Tal van generaties leerlingen zijn al getuige geweest van, of hebben deelgenomen aan de theatrale activiteiten van Ingeborg van Dijk. Toen, om redenen, het leerlingentheater een aantal jaar geen plek kreeg op het Almende ging Ingeborg buitenschools gewoon door met theater maken met jonge mensen. Gelukkig vindt het leerlingentheater nu weer een plek in de warme armen van de directie. Dat het theater serieus wordt genomen is ook te zien aan het techniekbedrijf dat ingehuurd is, dat van de avond een serieus theatrale gebeurtenis maakt. 

De pot op!
Het muziektheaterstuk werd voor de gelegenheid door Ingeborg vanDijk geschreven en stelt de figuur van Kim centraal. Nieuw meisje op de middelbare school. Aan de ene kant onzeker, aan de andere kan vol ambities en dromen. Melissa van der Grift geeft deze Kim precies de juiste kwetsbaarheid mee. Niet een looser, maar een puber die overrompeld wordt door het leven. Grappig hoe haar innerlijke strijd vormgegeven wordt door twee andere personages die steeds om haar heen cirkelen: Emo en Ratio. Hun gekibbel staat symbool voor de innerlijke strijd van Kim. 
De tegenspeler van Kim is Renée, de gevierde ster van het schooltoneel. Zij wordt gespeeld door Eva ten Have, een oude bekende: vorig jaar viel zij ook al op door haar krachtige spel en zang. Kim haalt zich ongewild de woede van Renée op de hals als zij onverwacht de hoofdrol krijgt in het jaarlijkse theaterstuk. Tom, de regisseur van het stuk, zo leuk irritant gespeeld door docent Olav Voorst, heeft niet door wat zijn keuze in de leerlingengroep losmaakt. Tom heeft het drukker met zijn persoonlijke frustraties - het ouder worden en het verliezen van zijn grip op de jeugd. 
Rondom Renée zweven ook twee personages, Sam en Senna, twee meelopers van de pestkop. En wat het voor de kijker zo moeilijk maakt is dat deze twee, gespeeld door Yarick Hagen en Nora Neyenhuys, zo grappig zijn dat het een feest is als ze weer op het toneel verschijnen. Hoe kun je dan een hekel aan ze krijgen? Misschien is dat ook wel het slimme en word je als kijker langzaam meegetrokken in de dynamiek van pesten, want je loopt zelf ook liever mee met de shiny people dan met een zoekende puber.
Daarmee is de basis gelegd voor een avond vol vernedering en verlies voor Kim, die alle ellende natuurlijk aan zichzelf wijt. Je zou haar uit de zaal willen toeroepen "Kop op Kim, pak jezelf bij elkaar en ga de strijd aan." Maar dat gebeurt natuurlijk niet, want zo gaat het meestal niet. De redding komt -en laten we dat ter harte nemen- omdat omstanders ineens gaan nadenken en hun posities in gaan nemen. Het houdt niet op, niet vanzelf. En dat wordt in "De pot op!" heel duidelijk. 

En toch vermakelijk
Zitten we dan de hele avond machteloos naar de dieptragische ondergang van een pubermeisje te kijken? Gelukkig niet. Dat willen de makers van het muziektheaterstuk je niet aan doen. En de leerlingen van de onderbouw, die de voorstelling onder schooltijd krijgen te zien (Chapeau Almende!) zouden dat ook niet kunnen verwerken.
In het stuk is voldoende vermaak ingebouwd. Genoeg humor, genoeg afleiding in de vorm van muziek en liedjes. Zo wordt een mooi evenwicht behouden. Ook de vorm waarin het stuk is gegoten draagt daaraan bij. Snelle, duidelijke, korte scènes, als in een soap, die bijna schematisch het proces van Kim beschrijven. Daarmee wordt de toeschouwers een heel duidelijk beeld gegeven hoe die dingen gaan. Zo kan de meelevende kijker zichzelf zien in dergelijke processen en heeft de voorstelling, behalve als kunstzinnige ervaring, ook een effect naar binnen toe. 

Decor en kleding
Hoe simpel wil je het hebben om duidelijk te zijn? Lisanne Bockting en Jody Beekman hebben dat in ieder geval heel goed begrepen. Op rechts de genderneutrale toiletten waar alle sociale stront zijn uitweg vindt. De plek waar complotten tegen mensen worden gesmeed, het eenzame verdriet een uitweg vindt en haat tegen elkaar vrijuit wordt uitgeoefend. Inclusief een fonteintje om achteraf handen in onschuld te wassen. Wat een sterk beeld!
Op links de multifunctionele ruimte die met een paar schilderezels tot beeldend vormingslokaal wordt en zonder die ezels de repetitieruimte van het schooltheater. Meer is niet nodig om aansprekende toneelbeelden te maken. Zeker als alle changementen vloeiend en geruisloos verlopen. 
Met de kleding is ook iets bijzonders aan de hand. Als gaandeweg steeds meer mensen op de hand van Renée zijn in haar pogingen om Kim weg te pesten uit de theatergroep, is dat te zien omdat zij ook rode kleding gaan dragen. Rood is de kleur van Renée. Dat gaat door tot in het orkest aan toe. Dat is een geweldige manier van verduidelijken van wat er speelt. Een manier die sterk doet denken aan de gele schoenen in het toneelstuk "De terugkeer van de oude dame" van Friedrich Dürremat. Zoek maar eens op. 

Band en koor
Helemaal op links, buiten het podium zit de 15 koppige schoolband onder leiding van Arn Kortooms. 10 daarvan vallen onder het "blazersensemble" o.l.v. Leonie Harmsen. Voeg daar de drie zangeressen Rikkie Bulsink, Joni van Soest en Lieke Pelgrom aan toe en we hebben de extra dimensie die deze voorstelling ook echt wel nodig heeft. Liedjes zijn in een theaterstuk vaak de monologen die de spelers zelf nog niet uit kunnen spreken. De muziek onder die teksten geeft ze de sfeer mee die nodig is. Muziek sowieso is een krachtig middel om het publiek erop te wijzen wat gevoeld moet worden. Daar slaagt de schoolband helemaal in. Ik vind het altijd bewonderenswaardig hoeveel tijd en energie en vakmanschap die jonge muzikanten leggen in het product zonder zelf in beeld te willen of mogen komen. Dat is nog eens een voorbeeld van naoberschap! 

Tot slot
Het was een heerlijke avond op het Almendecollege. De groep begon er voorzichtig aan, en dat snap ik. Maar gaandeweg bleek alles goed te zitten en bloeiden de spelers en muzikanten helemaal op. Daarmee stond het verloop van de avond ook symbool voor de waarde van de activiteit zelf. Dank, Almende, dat je door deze theatergroep zo investeert in de talenten van je leerlingen. Het gaat meer dan over de kunst alleen, het gaat over het leven zelf.